Voor ieder dier de beste zorg!
Het gebit van uw paard
Wist u als paardeneigenaar dat wij ook het gebit van uw paard kunnen onderhouden? Ondergetekende, dierenarts Dingena de Wijs heeft al meer dan 10 jaar ervaring met het behandelen van paardengebitten. Ook beschikken wij over elektrische apparatuur. Maar waarom zou u het gebit van uw paard laten nakijken en indien nodig behandelen?
Het gebit van uw paard
Om goed te kunnen functioneren is een goed gebit nodig, want een goede vertering begint met goed kauwen. Dit geldt voor ons mensen, maar zeker ook voor onze paarden. Daarnaast kunnen gebitsproblemen pijn in de mond veroorzaken, wat invloed kan hebben op het gedrag van het paard, zeker tijdens het rijden.
Het paard is een planteneter, wat inhoudt dat het gebit een maalgebit is. De tanden en kiezen van een paard groeien zijn hele leven door, door het kauwen van voedsel slijt het gebit, zodat de lengte van de tanden en kiezen ongeveer gelijk blijft.
Wanneer de stand van de kiezen en tanden normaal in aanleg is, en het paard voldoende kauwt met het hoofd naar beneden zal de afslijting gelijkmatig zijn. Een paard in de natuur zal ongeveer 18 uur per dag op gras kauwen. Tegenwoordig grazen de meeste paarden minder lang, en krijgen ze krachtvoer dat zachter is, en waarop veel minder gekauwd hoeft te worden. Overigens komen bij paarden in de natuur ook gebitsproblemen voor, deze paarden zullen hieraan overlijden.
Ook bij voldoende kauwen kan het gebeuren dat de aansluiting tussen boven en onderkaak niet goed is, of dat de afslijting om andere redenen niet gelijkmatig gebeurt, en hierdoor kunnen haken (voor en achterzijde gebit) of scherptes ontstaan (zijkant gebit, dus tegen wang of tong) Ook kan er ruimte tussen kiezen ontstaan waar voedsel in kan gaan zitten wat gaat rotten. Hierdoor kunnen er ontstekingen ontstaan.
Niet alleen te weinig kauwen of afwijkingen aan het gebit kunnen tot problemen leiden, ook het wisselen kan problemen geven.
Jonge paarden en het wisselen
Veulens worden meestal geboren zonder snijtanden. Na een week komen de eerste melktanden door, de volgende melktanden komen na 6-8 weken, en de buitenste melktanden komen rond de 6 maanden.
De binnenste melktanden wisselen als het paard een leeftijd heeft van 2 ½ jaar. De middelste melktanden bij 3 ½ jaar en de buitenste melktanden worden gewisseld op een leeftijd van 4 ½ jaar.
Het veulen heeft bij de geboorte 12 melkkiesjes.
Wanneer het veulen een jaar is komen de eerste blijvende kiezen door, wanneer het dier 2 jaar is komen de 2e blijvende kiezen door, en aan het einde van het 2e jaar worden de eerste melkkiesjes gewisseld
1 jaar = vierde kies komt door, blijvende kies
2 jaar = vijfde kies komt door, blijvende kies
2 jaar en 8 maanden = eerste kiezen wisselen 2 jaar en 10 maanden = tweede kiezen wisselen 3 jaar en 8 maanden = derde kiezen wisselen 3 ½ tot 4 jaar = zesde kies komt door, blijvende kies
De haaktanden en de wolfstanden wisselen niet.
Gedurende de eerste 4 jaar van een paardenleven is het dier dus druk bezig met tanden en kiezen krijgen en wisselen, houdt hier ook rekening mee!
Het is dus verstandig om bij een opgroeiend paard het gebit regelmatig te laten controleren.
Soms zijn er klachten die wijzen op een probleem met het gebit, zoals
Moeilijk eten
Speekselen
Gewichtsverlies
Hoofd schudden en/of scheef houden tijdens eten
Afwijkingen tijdens het rijden (tong, bit, hoofd)
Moeilijk kauwen, het maken van "proppen", voedselproppen uit de mond laten vallen.
Het onderzoek en de behandeling
Wanneer ik een paard met klachten onderzoek let ik op de leeftijd en de conditie van het paard, ik controleer het hoofd van het paard op zwellingen, fistels, oog- of neusuitvloeiing, opgezette klieren, enz. De mondholte wordt na grondig spoelen onderzocht op ontstekingen, wonden, beschadigd tandvlees, haken, "doppen" op de kiezen, losse kiezen, gescheurde en/of rotte kiezen, ontbrekende kiezen, enz. Bij afwijkingen wordt gecontroleerd of het gebit nog een goede maalbeweging kan maken.
Om een gebit goed te kunnen bekijken en te kunnen behandelen zal ik meestal een mondsperder gebruiken.
Of ik bij het onderzoek en de behandeling van uw paard het dier wat zal verdoven hangt van een aantal factoren af, zoals het temperament van het paard, de duur van de behandeling en of de behandeling pijn zal doen of niet.
Indien nodig zal ik de haken en scherpe randen wegvijlen. Meestal kan dit met de hand, wanneer je met de hand vijlt kan je goed gedoseerd werken. Wanneer de haken erg groot zijn, gebruik ik onze elektrische vijl.
Soms heeft een paard last van zijn wolfskiesjes. Wolfskiesjes zijn rudimentaire kiezen, indien aanwezig bevinden deze zich meestal alleen in de bovenkaak vlak voor de eerste grote kies.
We kunnen deze verwijderen, omdat dit wel een echte ingreep is zal hiervoor het paard verdoofd worden, want een kies verwijderen, ook al is deze nog zo klein, is pijnlijk. De verdoving zorgt ervoor dat het paard geen pijn voelt, en stil staat tijdens de behandeling.
"Doppen" zijn melkkiezen die op de "ware" kiezen als een soort dopje blijven zitten na het wisselen, bijna altijd slijten ze toch nog weg, of vallen toch nog vanzelf uit, soms moeten ze verwijderd worden. Bij te vroeg verwijderen van een dop kan de onderliggende permanente kies beschadigd worden.
Soms kan er een kieswortelontsteking ontstaan. De klacht is vaak stinkende neusuitvloeiing, meestal vanuit een neusgang. Dit komt omdat de kieswortels uitsteken in de voorhoofdholte van het paard, en deze staat in open verbinding met de neus. Wanneer er dus pus gevormd wordt komt dit via de neus naar buiten. Wanneer wij een paard verdenken van een ontstoken kieswortel zal er altijd eerst een röntgenfoto gemaakt worden om te kijken welke kies aangetast is. Het verwijderen van zo'n kies zal meestal op een kliniek gebeuren, aangezien je zo'n kies niet gewoon kan trekken, deze moet via een gat in de neus uitgestempeld worden.
Samenvattend
Wanneer er geen klachten zijn, kunt u routinematig jaarlijks laten controleren, ik kan dan eventuele afwijkingen in een vroeg stadium diagnosticeren
Wanneer er klachten zijn zoals hiervoor genoemd, dan is een controle en aansluitend behandeling zeker verstandig.
Mocht u vragen hebben kunt natuurlijk altijd contact opnemen met mij of een van mijn collega's.
Met vriendelijke groet,
Dingena de Wijs